Vodič kroz legate, lične i porodične fondove Istorijskog arhiva Beograda
Izdavač: Istorijski arhiv Beograda
Glavni i odgovorni urednik: mr Dragan Gačić
Autor: Mirjana Obradović
Recenzent: Nada Petrović, istoričar, arhivki savetnik
Lektura i korektura: Mr Nataša Nikolić
Prelom teksta i priprema za štampu: Vladimir Mijatović, Zorica Netaj
Tiraž: 1.000
Glavni i odgovorni urednik: mr Dragan Gačić
Autor: Mirjana Obradović
Recenzent: Nada Petrović, istoričar, arhivki savetnik
Lektura i korektura: Mr Nataša Nikolić
Prelom teksta i priprema za štampu: Vladimir Mijatović, Zorica Netaj
Tiraž: 1.000
Publikacija čitaocu daje podatke o 56 legata, ličnih i porodičnih fondova koji se čuvaju u Istorijskom arhivu Beograda. Među legatorima su poznate porodice i pojedinci, javne ličnosti iz sveta politike, umetnosti, kulture i nauke. O njihovom dugogodišnjem delovanju i radu u različitim vremenskim periodima, kao i njihovom uticaju na politički, društveni i kulturni život Beograda XIX i XX veka svedoči sačuvana arhivska građa.
Namena ove publikacije, kao informativnog sredstva, je da upozna naučnu i stručnu javnost, kao i buduće korisnike o stvaraocima legata, ličnih i porodičnih fondova, ali i o raznovrsnosti, vrsti i obimu građe koja se u njima čuva. Podaci o vremenu nastanka građe, njenom sadržaju, količini, jeziku, stepenu sređenosti i dostupnim informativnim sredstvima dati su u opisima sastavljenim prema međunarodnim standardima.
Struktura Vodiča prvo prezentuje legate, zatim lične, a potom porodične fondove. Unutar svakog segmenta ustanovljen je azbučni poredak i na taj način izbegnut prioritet u značaju pojedinih ličnosti ili porodica. Bogatstvo podataka dato u biografijama, predstavlja dodatnu vrednost Vodiča, jer istraživač na jednom mestu dobija kompletnu biografiju nosioca legata ili fonda sa navedenim izvorima i literaturom koja je konsultovana. Legati i fondovi sadrže raznovrsnu arhivsku građu, koja je predmet interesovanja brojnih sadašnjih i budućih istraživača.
LEGATI
Sava Anđelković, Dragomir Acović, Vlajko Begović, Svetozar Vukmanović Tempo, Dragoslav Dimitrijević, Slavko Zečević, Vanja Kraut, Vicko Krstulović, Bogdan Kršić, Ivo Kušanić, Mihailo Marković, Desanka Mijalković Stambolić, Milorad Mišković, Ivica Mlađenović, Blagoje Nešković i Branislava Perović Nešković, Kosta St. Pavlović, sestre Perović, Konstantin Koča Popović i Leposava Lepa Perović, Miroljub Todorović, Jelena Šantić, porodica Kragujević
LIČNI FONDOVI
Ivan Benko, Petar Bosnić, Nemanja Budisavljević, Vojislav Veljković, Danica Gavrilović, Milutin Glavički, Nikola Davidović, Petar Dragović, Ivan Đurić, Ljubodrag Đurić, Radoslav Žutkić, Tanasije Ilić, Vladimir Jovanović, Svetomir Lazić, Nada Marinković, Dragoslav Draža Marković, Ratomir Milikić, Novak Novak, Ivan S. Pavlović, Dimitrije Parlić, Nikola Pašić mlađi, Mihailo S. Petrović, Nebojša Popov, Miladin Prljević, Nedeljko Savić, Aleksandar I. Stebut, Ante Tadić, Milan Trešnjić, Jovan Ćirilov, Milan Šahović
PORODIČNI FONDOVI
Antula, Barlovac, Gaćinović, Glavinić, Plauc
LEGATI
Sava Anđelković, Dragomir Acović, Vlajko Begović, Svetozar Vukmanović Tempo, Dragoslav Dimitrijević, Slavko Zečević, Vanja Kraut, Vicko Krstulović, Bogdan Kršić, Ivo Kušanić, Mihailo Marković, Desanka Mijalković Stambolić, Milorad Mišković, Ivica Mlađenović, Blagoje Nešković i Branislava Perović Nešković, Kosta St. Pavlović, sestre Perović, Konstantin Koča Popović i Leposava Lepa Perović, Miroljub Todorović, Jelena Šantić, porodica Kragujević
LIČNI FONDOVI
Ivan Benko, Petar Bosnić, Nemanja Budisavljević, Vojislav Veljković, Danica Gavrilović, Milutin Glavički, Nikola Davidović, Petar Dragović, Ivan Đurić, Ljubodrag Đurić, Radoslav Žutkić, Tanasije Ilić, Vladimir Jovanović, Svetomir Lazić, Nada Marinković, Dragoslav Draža Marković, Ratomir Milikić, Novak Novak, Ivan S. Pavlović, Dimitrije Parlić, Nikola Pašić mlađi, Mihailo S. Petrović, Nebojša Popov, Miladin Prljević, Nedeljko Savić, Aleksandar I. Stebut, Ante Tadić, Milan Trešnjić, Jovan Ćirilov, Milan Šahović
PORODIČNI FONDOVI
Antula, Barlovac, Gaćinović, Glavinić, Plauc
RAZVOJ TURIZMA U BEOGRADU IZMEĐU DVA SVETSKA RATA kroz dokumenta Istorijskog arhiva Beograda
Glavni i odgovorni urednik: Mr Dragan Gačić
Autor: Snežana Lazić
Recenzent: Dr Vesna Aleksić
Lektor: Mr Nataša Nikolić
Prevod na engleski: Tijana Kovčić
Likovno-grafičko rešenje: Zorica Netaj
Tiraž: 500
Dvojezična i bogato ilustrovana publikacija Razvoj turizma u Beogradu između dva svetska rata nastala je istraživanjem arhivske i bibliotečke građe Istorijskog arhiva Beograda za potrebe izložbe održane na Kalemegdanskom šetalištu 2016. godine. Nasuprot uvreženom mišljenju da se turizam na našim prostorima razvija tek nakon Drugog svetskog rata, proučavanje ove teme nedvosmisleno pokazuje da je ova privredna grana u Kraljevini Jugoslaviji i njenom prestonom Beogradu bila veoma razvijena.
U međuratnom Beogradu sistematski se radilo na razvoju opštih saobraćajnih i hotelskih kapaciteta, zakonskih okvira, kulturnog, manifestacionog, sportskog i omladinskog turizma. Osnivaju se prve agencije i predstavništva, piše propagandna, teorijska i putopisna literatura, osniva prva visoka stručna škola za ugostiteljstvo. Beograđani ugošćavaju turiste, ali i sami putuju, i to ne samo imućniji slojevi stanovništva. Između dva svetska rata pojavili su se praktično svi i danas poznati oblici turizma.
Poseban deo publikacije čine dvojezična hronologija i spisak literature ovog, u srpskoj istoriografiji nedovoljno istraženog, fenomena.
Autor: Snežana Lazić
Recenzent: Dr Vesna Aleksić
Lektor: Mr Nataša Nikolić
Prevod na engleski: Tijana Kovčić
Likovno-grafičko rešenje: Zorica Netaj
Tiraž: 500
Dvojezična i bogato ilustrovana publikacija Razvoj turizma u Beogradu između dva svetska rata nastala je istraživanjem arhivske i bibliotečke građe Istorijskog arhiva Beograda za potrebe izložbe održane na Kalemegdanskom šetalištu 2016. godine. Nasuprot uvreženom mišljenju da se turizam na našim prostorima razvija tek nakon Drugog svetskog rata, proučavanje ove teme nedvosmisleno pokazuje da je ova privredna grana u Kraljevini Jugoslaviji i njenom prestonom Beogradu bila veoma razvijena.
U međuratnom Beogradu sistematski se radilo na razvoju opštih saobraćajnih i hotelskih kapaciteta, zakonskih okvira, kulturnog, manifestacionog, sportskog i omladinskog turizma. Osnivaju se prve agencije i predstavništva, piše propagandna, teorijska i putopisna literatura, osniva prva visoka stručna škola za ugostiteljstvo. Beograđani ugošćavaju turiste, ali i sami putuju, i to ne samo imućniji slojevi stanovništva. Između dva svetska rata pojavili su se praktično svi i danas poznati oblici turizma.
Poseban deo publikacije čine dvojezična hronologija i spisak literature ovog, u srpskoj istoriografiji nedovoljno istraženog, fenomena.
Nežider – austrougarski logor za Srbe 1914–1918
Autori: Isidor Đuković, Nenad Lukić
Urednik: Slobodan Mandić
Godina izdanja: 2017.
Urednik: Slobodan Mandić
Godina izdanja: 2017.
Nežider, austrougarski logor za internirane civile tokom Prvog svetskog rata, bio je jedan od najvećih te vrste. Nastao u zgradama i konjušnicama stare husarske kasarne, vremenom je dograđivan tako da se u njega moglo smestiti oko 15.000 interniraca. Služio je prevashodno za internirane civile iz Kraljevine Srbije, u znatno manjoj meri i iz Kraljevine Crne Gore i nekih delova Austrougarske monarhije u kojima su živeli slovenski narodi poput Rusa i Poljaka. Kroz ovaj logor je u periodu 1914−1918. godine prošlo više od 17.000 interniraca, od kojih je usled loših stambenih i zdravstvenih uslova i povremenih epidemija zaraznih bolesti njih oko 4.800 u njemu zauvek ostavilo živote.
Publikacija Nežider, austrougarski logor za Srbe 1914−1918, nastala kao saradnja autora Isidora Ćukovića, Nenada Lukića i Istorijskog arhiva Beograda, koncipirana je iz dva dela.
U prvom delu tematski se obrađuje sam logor Nežider, i sve ono što je vezano za njega, formiranje i razvoj logora, izgled, organizacija, svakodnevni život, umiranja i sahranjivanja logoraša. Ovaj deo dopunjen je izvodima iz sećanja logoraša, na osnovu do sada objavljenih memoarskih publikacija bivših logoraša, uz dopunu podataka iz novije literature, prevashodno iz kratke studije Eva Marije Mansberger i Karla Šefera Das Neusiedler Internierungslager 1914–1918 (Eva Maria Mannsberger und Karl Schäfer, „Das Neusiedler Internierungslager 1914–1918”. Neusiedler Jahrbuch HI, 2008/2009), kao i podacima iz nekoli ko novinskih članaka i dostupne arhivske građe.
Što se drugog dela knjige tiče, izvorna građa je obimna. Spisak umrlih interniraca 1914−1918. godine priređen je u celosti na osnovu do sada nekorišćene arhivske građe iz Arhiva Srbije, Arhiva Jugoslavije, Arhiva Vojske Srbije, Republičkog zavoda za zaštitu spo menika kulture i iz jednog dela Sterbebuche, originalnih knjiga umrlih koje su vođene u logoru.
Putem tabela, dat je:
popis umrlih podanika Kraljevine Srbije;
popis umrlih podanika Kraljevine Srbije za koje podaci nisu u potpunosti precizni;
popis umrlih podanika Kraljevine Crne Gore i delova tadašnje Austrougarske (sadašnjih država Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije);
popis umrlih podanika iz Carevine Rusije, Kraljevine Rumunije i Kneževine Albanije;
popis umrlih iz logorskog osoblja;
popis umrlih za koje se nije moglo utvrditi mesto rođenja;
popis umrlih za koje se ne može pouzdano utvrditi da li se radi o istim ili različitim osobama;
popis potencijalno umrlih civila koji nisu popisani u glavnim izvorima;
popis potencijalno umrlih vojnika koji nisu popisani u glavnim izvorima;
popis upisanih u nežiderske knjige umrlih koji su sahranjeni u drugim mestima;
popis umrlih za čiju smrt nije dobijena zvanična potvrda od nadležnih organa.
popis umrlih podanika Kraljevine Srbije za koje podaci nisu u potpunosti precizni;
popis umrlih podanika Kraljevine Crne Gore i delova tadašnje Austrougarske (sadašnjih država Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije);
popis umrlih podanika iz Carevine Rusije, Kraljevine Rumunije i Kneževine Albanije;
popis umrlih iz logorskog osoblja;
popis umrlih za koje se nije moglo utvrditi mesto rođenja;
popis umrlih za koje se ne može pouzdano utvrditi da li se radi o istim ili različitim osobama;
popis potencijalno umrlih civila koji nisu popisani u glavnim izvorima;
popis potencijalno umrlih vojnika koji nisu popisani u glavnim izvorima;
popis upisanih u nežiderske knjige umrlih koji su sahranjeni u drugim mestima;
popis umrlih za čiju smrt nije dobijena zvanična potvrda od nadležnih organa.
Publikacija Nežider, austrougarski logor za Srbe 1914−1918 je prvi sveobuhvatan pokušaj u našoj istoriografiji da se u okviru jedne monografije istraži sudbina srpskih interniraca i logoraša u nekom logoru na teritoriji Austrougarske monarhije tokom Prvog svetskog rata. Oslanjajući se na domaću i inostranu izvornu građu, kako dokumentarnu, tako i onu memoarskog tipa, kao i literaturu, autori su čitaocima približili do sada manje poznat aspekt stradanja srpskog naroda tokom Prvog svetskog rata.
Na promociji, održanoj u Rimskoj dvorani Biblioteke grada Beograda 26. aprila 2017, o izdanju su govorili Isidor Đuković i dr Miloš Paunović. Istom prilikom, promovisano je još jedno izdanje Arhiva – Kosta St. Pavlović, Londonski dnevnik 1945-1946.
Fotografije sa promocije
Video sa promocije
Kosta St. Pavlović, Londonski dnevnik 1945–1946
Priređivači: Jelena Jovanović, Tijana Kovčić, Vladimir Mijatović
Glavni i odgovorni urednik: mr Dragan Gačić
Godina izdanja: 2017.
Godina izdanja: 2017.
Bio je generalni sekretar Jugoslovenske narodne odbrane, počasni član Francuskog instituta u Londonu i član Poljskog društva za nauku i književnost. Objavljivao je u velikom broju srpskih, francuskih, belgijskih i američkih časopisa. Sarađivao je na izdavanju Encyclopedia Britannica iz 1963. Jedan je od osnivača lista Oslobođenje. Zahvaljujući pomoći Britanske akademije nauka objavio je 28 istraživačkih studija o jugoslovensko-britanskim odnosima za vreme Drugog svetskog rata i 30 portreta pod nazivom Onakvi kakvim sam ih znao. Umro je u Sautemptonu 1987. godine.
Njegov sin, Stevan K. Pavlović, profesor emeritus balkanske istorije na Univerzitetu u Sautemptonu, predao je zaostavštinu svog oca Istorijskom arhivu Beograda 2005. godine. U bogatoj građi legata čuvaju se i dnevničke beleške Koste St. Pavlovića. Dnevnici obuhvataju period od 1930. do 1933 (nastali na početku njegove diplomatske karijere) i od 1944. do 1954.
Dnevničke beleške Koste Pavlovića nisu u potpunosti nepoznate javnosti. Godine 2011. Stevan Pavlović priredio je za izdavanje beleške svog oca pod naslovom Ratni dnevnik 1941–1945. (obuhvata period od 14. maja 1941. do 10. marta 1945). Knjiga je izašla u izdanju Službenog glasnika i izdavačke kuće Otkrovenje. Istorijski Arhiv Beograda, ovom prilikom, objavljuje dnevničke beleške koje se nastavljaju na već objavljeni Ratni dnevnik. Započinju subotom, 10. martom 1945, kada je Pavlović doneo konačnu odluku da ostane u emigraciji, a završavaju se poslednjim danom decembra 1946. godine.
Koristeći diplomatske izvore i razgovore, kao i londonsku štampu, Kosta Pavlović u Dnevnicima koji prate period 1944–46. analizira i beleži aktivnosti srpskih emigranata, događaje u porodici Karađorđević, kao i dešavanja u posleratnoj Jugoslaviji. U beleškama se saznaje i sudbina savremenika – Slobodana Jovanovića, Draže Mihailovića, Branka Lazarevića, Ilije Šumenkovića, Mladena Žujovića, Milana Gavrilovića, kao i drugih stranih diplomata i istaknutih evropskih ličnosti. Sva ta politička dešavanja protkana su ličnim utiscima, sećanjima iz detinjstva i nostalgijom za domovinom i porodicom.
Dnevnici Koste Pavlovića sastoje se od osam ukoričenih svesaka. Tekst je pisan rukom i kucan, latinicom i ćirilicom, na srpskom, engleskom i francuskom jeziku. Priređivači su u potpunosti sačuvali pravopis i stil Koste Pavlovića. Ispravke su vršene samo u slučajevima očigledne greške u pisanju. Dodavanjem naučnog aparata Dnevnici predstavljaju značajan izvor informacija kako za istraživače i hroničare ovog perioda, tako i za širu čitalačku publiku.
Na promociji, održanoj u Rimskoj dvorani Biblioteke grada Beograda 26. aprila 2017, o izdanju su govorili Đorđe Pavlović i istoričar dr Milan St. Protić. Istom prilikom, promovisano je još jedno izdanje Arhiva – Nežider, austrougarski logor za Srbe 1914−1918
Fotografije sa promocije
Video sa promocije
